Sugata Mitra: The child-driven education | Video on TED.com
31.8.10
Η Ελλάδα (ξανα)κόβει το κάπνισμα
Η Ελλάδα (ξανα)κόβει το κάπνισμα
Του Μιχαλη Πιτσιλιδη*
Είναι εύκολο να κόψεις το τσιγάρο. Εγώ το έχω κάνει δεκάδες φορές μέχρι σήμερα, διαβεβαιώνει κάθε θεριακλής. Από αύριο οι Ελληνες (ξανα)σβήνουν το τσιγάρο. Ολοι εκτός από τους θαμώνες των κέντρων με ζωντανή μουσική και εμβαδόν πάνω από 300 τ.μ. και των πελατών των καζίνο που παίρνουν παράταση.
Η κ. Μ. Ξενογιαννακοπούλου επέλεξε το χειρότερο για την οικονομία και την κοινωνία φθινόπωρο, για να καταγράψει μια ακόμα βέβαιη πολιτική αποτυχία.
Οι πνευμονολόγοι είναι και πάλι έτοιμοι για τα τηλεοπτικά παράθυρα, ύστερα από μακρά περίοδο φρονίμου απουσίας μετά το φιάσκο τής δήθεν πανδημίας γρίπης. Εκστρατεύουν και πάλι υπέρ της δημόσιας υγείας…
Οι αντικαπνισματικές εκστρατείες είναι υποκριτικές, αφού κανείς δεν μπορεί να ελέγξει το κάπνισμα στο αυτοκίνητο, στο σπίτι, στις μικρές επιχειρήσεις, στα καφενεία συναινούντων καπνιστών κ.ο.κ. Στους χώρους αυτούς συνυπάρχουν και θα συνυπάρχουν καπνιστές με μη καπνιστές. Επομένως, τα οφέλη για τους παθητικούς καπνιστές είναι εξαρχής μειωμένα.
Το λεγόμενο «παθητικό κάπνισμα» αποτέλεσε, ιστορικά, την πιο αποφασιστική ιδέα της αντικαπνισματικής πολιτικής. Αφού γίνεται αποδεκτό ότι το κάπνισμα βλάπτει και το διπλανό μη καπνιστή, νομιμοποιείται η πολιτεία να προστατεύσει το «θύμα», διώκοντας τον «θύτη». Αλλά τι είναι και πώς μετριέται το «παθητικό κάπνισμα»; Πώς ποσοτικοποιείται; Δεν υπάρχει τρόπος. Γι’ αυτό και η ιατρική κατέφυγε στο γνωστό τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί τη στατιστική. Βρέθηκε π.χ. από επιδημιολογικές μελέτες, ότι οι μη καπνιστές, σύντροφοι καπνιστών, διατρέχουν 30% αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα. Ο αδαής πανικοβάλλεται, θεωρώντας ότι 30 στους 100 συντρόφους καπνιστών θα πάθουν καρκίνο. Φυσικά δεν πρόκειται περί αυτού. Πρόκειται για αύξηση της πιθανότητας. Και πόση είναι αυτή η πιθανότητα; Μόνον 6 στους 100.000 μη καπνιστές παθαίνουν καρκίνο στον πνεύμονα. Επομένως, η αύξηση κατά 30% αντιστοιχεί σε 1,8 ακόμα περιπτώσεις στις 100.000 ή 0,9 στις 50.000. Με άλλα λόγια, σε κάθε 55.000 μη καπνιστές, συντρόφους καπνιστών, μόνο 1 θα πάθει καρκίνο στον πνεύμονα εξαιτίας (;) του καπνιστή συντρόφου. Η πιθανότητα να πεθάνει, ο ίδιος άνθρωπος, σε τροχαίο είναι, στην Ελλάδα, 10 φορές μεγαλύτερη, αλλά δεν απαγορεύουμε γι’ αυτό την κυκλοφορία των αυτοκινήτων. Με την ίδια λογική, άλλωστε, δεν θα έπρεπε να πωλούνται γλυκά σε παχύσαρκους ή διαβητικούς.
Για τον καπνιστή, ασφαλώς το κάπνισμα είναι μια κακή συνήθεια που υποσκάπτει μακροπρόθεσμα την υγεία του. Οπως και άλλες συνήθειες ή ουσίες, με πρώτο το οινόπνευμα. Κι όμως, η πολιτεία επέτρεψε να πωλούνται σκληρά ποτά ακόμα και στα περίπτερα, ώστε να αρχίζει ο εθισμός ήδη από τα δέκα-δώδεκα χρόνια. Κι όχι μόνον αυτό. Στις τηλεοπτικές σειρές όλοι και όλες πίνουν ασταμάτητα, ενώ οι εταιρείες αναγράφουν στις διαφημίσεις ποτών εκείνο το ανεκδιήγητο «απολαύστε υπεύθυνα», κλείνοντας πονηρά το μάτι: το οινόπνευμα είναι απόλαυση!
Τότε γιατί να μην αναγράφεται στα πακέτα των τσιγάρων η φράση «επικίνδυνη απόλαυση» που θα ήταν, άλλωστε, πολύ πιο κοντά στην πραγματικότητα; Κι αν ληφθεί υπόψη ότι το οινόπνευμα εμπλέκεται περίπου στα μισά από τα τροχαία και στα περιστατικά οικογενειακής και άλλης βίας, εύλογη φαίνεται η απορία για την ανοχή που δείχνουν οι οπαδοί των απαγορεύσεων απέναντί του…
Σήμερα, το πογκρόμ εναντίον του καπνίσματος έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις, ώστε να είναι αδύνατη η διατύπωση αντίθετης άποψης, σχετικά με τις συνέπειές του. Εργασίες που υποστηρίζουν ότι το παθητικό κάπνισμα δεν βλάπτει είτε δεν πραγματοποιούνται είτε δεν δημοσιεύονται. Επιπλέον, η έρευνα για τη βελτίωση της ποιότητας των τσιγάρων έχει σταματήσει, στερώντας τα εκατομμύρια των καπνιστών από τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν ένα ασφαλέστερο προϊόν.
Και πώς αντιδρούν οι καπνοβιομηχανίες; Θετικά έως αδιάφορα. Πολλοί καπνιστές κόβουν το τσιγάρο μετά από 2-4 δεκαετίες καπνίσματος, συχνά για λόγους υγείας. Υπάρχουν γιατροί που συστήνουν διακοπή του καπνίσματος ακόμα και σε ογδοντάχρονους! Στα αυτιά των νέων, όμως, τα μελλοντικά προβλήματα υγείας από το τσιγάρο φαντάζουν πολύ μακρινά και δεν ασχολούνται με αυτά. Ετσι, η βιομηχανία χάνει τους μεγάλους σε ηλικία και επισφαλούς υγείας πελάτες, αλλά εστιάζει στους νέους, οι οποίοι θα παραμείνουν πελάτες για πολλές δεκαετίες. Δεν υπάρχει, άλλωστε, μεγαλύτερο κίνητρο για να δοκιμάσει κάτι ένας έφηβος, από την απαγόρευση που επιβάλλουν οι καθωσπρέπει ενήλικοι…
Ας μη γελιόμαστε. Στην πραγματικότητα, η αντικαπνισματική εκστρατεία αποτελεί το μεγαλύτερο εγχείρημα ελέγχου συνειδήσεων στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ο πειθαρχημένος άνθρωπος που δεν καπνίζει, δεν πίνει, γυμνάζεται τακτικά, διατρέφεται υγιεινά, έχει προσεκτική ερωτική συμπεριφορά και ακολουθεί πιστά τις εντολές της λεγόμενης «προληπτικής ιατρικής», αποτελεί σήμερα το πρότυπο του επιθυμητού πολίτη-καταναλωτή. Μεταξύ των άλλων και γιατί δεν διαθέτει χρόνο να ασχοληθεί με τίποτα άλλο, εκτός από τον μέχρι θανάτου υγιή εαυτό του...
* Ο κ. Μιχάλης Πιτσιλίδης είναι διευθυντής του περιοδικού «popular Medicine»
Είναι εύκολο να κόψεις το τσιγάρο. Εγώ το έχω κάνει δεκάδες φορές μέχρι σήμερα, διαβεβαιώνει κάθε θεριακλής. Από αύριο οι Ελληνες (ξανα)σβήνουν το τσιγάρο. Ολοι εκτός από τους θαμώνες των κέντρων με ζωντανή μουσική και εμβαδόν πάνω από 300 τ.μ. και των πελατών των καζίνο που παίρνουν παράταση.
Η κ. Μ. Ξενογιαννακοπούλου επέλεξε το χειρότερο για την οικονομία και την κοινωνία φθινόπωρο, για να καταγράψει μια ακόμα βέβαιη πολιτική αποτυχία.
Οι πνευμονολόγοι είναι και πάλι έτοιμοι για τα τηλεοπτικά παράθυρα, ύστερα από μακρά περίοδο φρονίμου απουσίας μετά το φιάσκο τής δήθεν πανδημίας γρίπης. Εκστρατεύουν και πάλι υπέρ της δημόσιας υγείας…
Οι αντικαπνισματικές εκστρατείες είναι υποκριτικές, αφού κανείς δεν μπορεί να ελέγξει το κάπνισμα στο αυτοκίνητο, στο σπίτι, στις μικρές επιχειρήσεις, στα καφενεία συναινούντων καπνιστών κ.ο.κ. Στους χώρους αυτούς συνυπάρχουν και θα συνυπάρχουν καπνιστές με μη καπνιστές. Επομένως, τα οφέλη για τους παθητικούς καπνιστές είναι εξαρχής μειωμένα.
Το λεγόμενο «παθητικό κάπνισμα» αποτέλεσε, ιστορικά, την πιο αποφασιστική ιδέα της αντικαπνισματικής πολιτικής. Αφού γίνεται αποδεκτό ότι το κάπνισμα βλάπτει και το διπλανό μη καπνιστή, νομιμοποιείται η πολιτεία να προστατεύσει το «θύμα», διώκοντας τον «θύτη». Αλλά τι είναι και πώς μετριέται το «παθητικό κάπνισμα»; Πώς ποσοτικοποιείται; Δεν υπάρχει τρόπος. Γι’ αυτό και η ιατρική κατέφυγε στο γνωστό τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί τη στατιστική. Βρέθηκε π.χ. από επιδημιολογικές μελέτες, ότι οι μη καπνιστές, σύντροφοι καπνιστών, διατρέχουν 30% αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα. Ο αδαής πανικοβάλλεται, θεωρώντας ότι 30 στους 100 συντρόφους καπνιστών θα πάθουν καρκίνο. Φυσικά δεν πρόκειται περί αυτού. Πρόκειται για αύξηση της πιθανότητας. Και πόση είναι αυτή η πιθανότητα; Μόνον 6 στους 100.000 μη καπνιστές παθαίνουν καρκίνο στον πνεύμονα. Επομένως, η αύξηση κατά 30% αντιστοιχεί σε 1,8 ακόμα περιπτώσεις στις 100.000 ή 0,9 στις 50.000. Με άλλα λόγια, σε κάθε 55.000 μη καπνιστές, συντρόφους καπνιστών, μόνο 1 θα πάθει καρκίνο στον πνεύμονα εξαιτίας (;) του καπνιστή συντρόφου. Η πιθανότητα να πεθάνει, ο ίδιος άνθρωπος, σε τροχαίο είναι, στην Ελλάδα, 10 φορές μεγαλύτερη, αλλά δεν απαγορεύουμε γι’ αυτό την κυκλοφορία των αυτοκινήτων. Με την ίδια λογική, άλλωστε, δεν θα έπρεπε να πωλούνται γλυκά σε παχύσαρκους ή διαβητικούς.
Για τον καπνιστή, ασφαλώς το κάπνισμα είναι μια κακή συνήθεια που υποσκάπτει μακροπρόθεσμα την υγεία του. Οπως και άλλες συνήθειες ή ουσίες, με πρώτο το οινόπνευμα. Κι όμως, η πολιτεία επέτρεψε να πωλούνται σκληρά ποτά ακόμα και στα περίπτερα, ώστε να αρχίζει ο εθισμός ήδη από τα δέκα-δώδεκα χρόνια. Κι όχι μόνον αυτό. Στις τηλεοπτικές σειρές όλοι και όλες πίνουν ασταμάτητα, ενώ οι εταιρείες αναγράφουν στις διαφημίσεις ποτών εκείνο το ανεκδιήγητο «απολαύστε υπεύθυνα», κλείνοντας πονηρά το μάτι: το οινόπνευμα είναι απόλαυση!
Τότε γιατί να μην αναγράφεται στα πακέτα των τσιγάρων η φράση «επικίνδυνη απόλαυση» που θα ήταν, άλλωστε, πολύ πιο κοντά στην πραγματικότητα; Κι αν ληφθεί υπόψη ότι το οινόπνευμα εμπλέκεται περίπου στα μισά από τα τροχαία και στα περιστατικά οικογενειακής και άλλης βίας, εύλογη φαίνεται η απορία για την ανοχή που δείχνουν οι οπαδοί των απαγορεύσεων απέναντί του…
Σήμερα, το πογκρόμ εναντίον του καπνίσματος έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις, ώστε να είναι αδύνατη η διατύπωση αντίθετης άποψης, σχετικά με τις συνέπειές του. Εργασίες που υποστηρίζουν ότι το παθητικό κάπνισμα δεν βλάπτει είτε δεν πραγματοποιούνται είτε δεν δημοσιεύονται. Επιπλέον, η έρευνα για τη βελτίωση της ποιότητας των τσιγάρων έχει σταματήσει, στερώντας τα εκατομμύρια των καπνιστών από τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν ένα ασφαλέστερο προϊόν.
Και πώς αντιδρούν οι καπνοβιομηχανίες; Θετικά έως αδιάφορα. Πολλοί καπνιστές κόβουν το τσιγάρο μετά από 2-4 δεκαετίες καπνίσματος, συχνά για λόγους υγείας. Υπάρχουν γιατροί που συστήνουν διακοπή του καπνίσματος ακόμα και σε ογδοντάχρονους! Στα αυτιά των νέων, όμως, τα μελλοντικά προβλήματα υγείας από το τσιγάρο φαντάζουν πολύ μακρινά και δεν ασχολούνται με αυτά. Ετσι, η βιομηχανία χάνει τους μεγάλους σε ηλικία και επισφαλούς υγείας πελάτες, αλλά εστιάζει στους νέους, οι οποίοι θα παραμείνουν πελάτες για πολλές δεκαετίες. Δεν υπάρχει, άλλωστε, μεγαλύτερο κίνητρο για να δοκιμάσει κάτι ένας έφηβος, από την απαγόρευση που επιβάλλουν οι καθωσπρέπει ενήλικοι…
Ας μη γελιόμαστε. Στην πραγματικότητα, η αντικαπνισματική εκστρατεία αποτελεί το μεγαλύτερο εγχείρημα ελέγχου συνειδήσεων στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ο πειθαρχημένος άνθρωπος που δεν καπνίζει, δεν πίνει, γυμνάζεται τακτικά, διατρέφεται υγιεινά, έχει προσεκτική ερωτική συμπεριφορά και ακολουθεί πιστά τις εντολές της λεγόμενης «προληπτικής ιατρικής», αποτελεί σήμερα το πρότυπο του επιθυμητού πολίτη-καταναλωτή. Μεταξύ των άλλων και γιατί δεν διαθέτει χρόνο να ασχοληθεί με τίποτα άλλο, εκτός από τον μέχρι θανάτου υγιή εαυτό του...
* Ο κ. Μιχάλης Πιτσιλίδης είναι διευθυντής του περιοδικού «popular Medicine»
25.8.10
Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα: Μεταρρυθμίσεις και ευκαιρίες σε μία κρίσιμη συγκυρία
 |
Θα ξεχρεώσουμε ποτέ; Διαβάστε μιαν απάντηση· είναι έγκυρη! (δεν έχετε παρά να δείτε τους τίτλους και τις περγαμηνές των συγγραφέων). |
Το άρθρο έχει συνταχθεί από τους Δημήτρη Βαγιανό, Νίκο Βέττα και Κώστα Μεγήρ, σε συνεργασία με τους Κώστα Αζαριάδη, Γιάννη Ιωαννίδη, Χάρη Ντέλλα και Χριστόφορο Πισσαρίδη
Το πλήρες άρθρο εδώ: Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα: Μεταρρυθμίσεις και ευκαιρίες σε μία κρίσιμη συγκυρία
16.8.10
2010 Bill & Melinda Gates Foundation’s $1 Million Access to Learning Award: Veria Central Public Library, Greece
My comment: I sincerely wish we take inspiration from this example to change the disgrace our school libraries are! The guiding question is "are the moraitis school libraries relevant to the needs of their users?" Are they?
A Small Library Uses Technology to Make a Big Impact
In the past, being a great library required a huge building with endless stacks of books. To be relevant today, a library needs to provide users technology training and tools to access the vast amount of information available online.The staff of the Veria Central Public Library in Veria, Greece, realized the power of technology early on. In 1992, the library’s catalogue was already fully automated. In 1996, the library became the first in the nation to provide its users free access to computers and the Internet. In 1997, it was the first to have its own website.
Veria’s library is small, serving the town’s 50,000 residents and 130,000 more people in the surrounding areas, but its commitment to innovation and experimentation has made it a model for libraries in Greece and throughout the world. Most importantly, the mission of the Veria Library is to make a real difference in people’s lives. “We didn’t build our service on providing books. We built our name on the concept that we give you services to make your life easier and more enjoyable,” said Ioannis Trohopoulos, the library’s director.
Library Helps Community Overcome Challenges
Finding a job in the current economic climate is difficult, and it’s especially challenging in Greece—particularly for young people looking for their first job. When 22-year-old Katerina Heimonidou saw an advertisement for an open position at a local mobile phone operator, she was excited but nervous, knowing she’d be up against stiff competition.To help her put her best foot forward, she took a seminar at the library on how to create a resume using a special computer program. Besides getting individual attention from the teacher, she got support from her fellow students as well. The education and support paid off, leading to an offer of employment. Katerina credits the library for helping her rise above the crowds of unemployed—and giving her a much-needed head start in her career.
For Fatbarda Selami, an immigrant from Albania, the Veria Library helped her and her children adjust to their new home. Fatbarda and her family have been in Greece for 13 years, but adapting to a new culture was challenging at the beginning. They found comfort at the library, where there were books in their native language and a friendly staff always willing to help. “The library is a very beloved place,” she said. “My children and I love to come here, for the books, the activities, and the projects.”
The Veria Library reaches out to immigrants like Fatbarda to make them feel welcome and help them assimilate. One of its many programs is called Untold Stories, where immigrants from Albania, Russia, Ukraine, and Bulgaria use computers to create visual narratives about their lives. The stories were posted on YouTube and a dedicated project website. “We thought it was a great idea because it would unite us more,” said Fatbarda. “All immigrants have the same story—just in a different language.”
Focus on Children to Create a Better Future
The Veria Library opened a new children’s area, Magic Boxes, in April 2009. The idea was to create a space for children that would encourage their curiosity and show them that the library can be a place of surprise and excitement.The bold, bright colors of Magic Boxes create a joyous atmosphere for children and parents alike. An outdoor garden provides areas for climbing, playing, and exploring. And there are plenty of comfortable places for reading and listening to music and stories.
There are computers with kids’ software, video games, and regular activities and programs to keep young minds active and engaged. Fotini Hamidieli, an artist who conducts workshops with the children, noted that Magic Boxes promotes action and movement. “Magic Boxes encourages children to take off their shoes and get comfortable, so they can create and play and explore.”
Spreading Successful Services to More People
A crucial aspect of the Veria Library’s services is its mobile library program, which brings books and computer access to thousands of people in the surrounding villages who don’t have easy access to a library. “I always went to the library as a young person,” said Anna Anastasiou, a resident of the small agricultural village of Agios Georgios. “Now I am a mother, and I want my son to visit the library very often like I used to do. When the mobile library comes here, it’s very exciting.”Two years ago, the Veria Library had to stop the mobile library program because it could not get support from the state to retain their drivers. Determined to find a way to keep serving the people who were counting on them, the staff went directly to the mayors of the villages and asked them to supply the drivers, which they gladly did.
“I’m not exaggerating when I say that when the library visits these kinds of small places, where there’s no library or any kind of access to technology, in a way it changes their lives,” said Kostas Karelis, the mayor of -the Meliki Authority.
The staff is also working with the mayors of Makrohori and Agios Georgios to build new branches based on Veria’s model. “I truly believe that this new library will be one of the most vital things in the region and will be a place that offers high-quality services that will improve the quality of life of our citizens,” said Christos Tsiountas, the mayor of Agios Georgios.
Because the Veria Library has worked so diligently to form partnerships with other libraries, programs, and institutions within Greece and worldwide, it has been able to grow and thrive. Still, library director Ioannis Trohopoulos stresses that the most important thing for a library to do is listen to the needs of the people it serves. “The key is you have to be relevant. If your organization manages to be relevant throughout its life, you can survive.”
10.8.10
15.6.10
21.2.10
ΘΕΛΩ
Θέλω, θέλεις, θέλει
ρήμα μικρό, σύντομο μα εξαιρετικά ισχυρό
ρήμα που δηλώνει τον εγωισμό και την απληστία
θέλω να κοιμάμαι με την καληνύχτα σου
θέλω να ξυπνάω με την εικόνα σου
θέλω να δίνεις νόημα στην μονότονη καθημερινότητά μου·
γίνε άπληστη σαν τον Μίδα
τραγούδησε μου ένα σ΄ αγαπώ για να πιάσουν τα ξόρκια
άγγιξε με, μαρμάρωσε με
κάνε χρυσό τα συναισθήματα μου και θα είσαι η πιο πλούσια γυναίκα στο κόσμο!
Ηλίας Μυστίδης, Φεβ. 2010
Ηλίας Μυστίδης, Φεβ. 2010
11.2.10
Έχετε Ελεύθερη Βούληση;
Από ό,τι φαίνεται, οι άνθρωποι δεν έχουν ελεύθερη βούληση. Η απάντηση προέκυψε από συζήτηση μου με καθηγητή της Νευρολογίας στο πανεπιστήμιο του Σικάγο. Οι σκέψεις ενός ανθρώπου είναι προϊόν της εκτόξευσης νευρονίων. Η ερώτηση που έθεσα είναι: Ποιός αποφασίζει να σταλούν τα νευρόνια, αν βεβαίως υποθέσουμε, πως οι βιολογικές ανάγκες είναι ικανοποιημένες και τα εξωτερικά ερεθίσματα ανύπαρκτα. Πιο απλά, αν απλά αποφασίσει κανείς να συγκεντρωθεί πιο πολύ σε μια διαδικασία, αποφασίζει εκείνος να εκτοξεύσει τα παραπάνω νευρόνια ή εκτοξεύονται τα παραπάνω νευρόνια μόνα τους και έτσι συγκεντρώνεται κανείς πιο πολύ; Η επιστήμη πιστεύει (και είναι σημαντικό το ρήμα) πως κάποια προηγούμενη ανάμνηση ή κάποιο παλιό ερέθισμα προκαλεί την εκτόξευση. Επομένως, όλα μπορούν να αποδοθούν σε αναμνήσεις και ερεθίσματα.
Άρα τι αποδίδεται στην ελεύθερη βούληση; Απ. Η τάση του ανθρώπου να μην θέλει να τρελαθεί.
Computational neuroscience, ο τομέας για όσους νομίζουν ότι αποφασίζουν.
1.2.10
Θέατρο και Λογοτεχνία
Αναδημοσιεύω από την Ελευθεροτυπία της 1ης Φεβρουαρίου 2010 το παρακάτω άρθρο για τις διαφορές του θεατρικού συγγραφέα από τον θεατρικό σκηνοθέτη. Μια συζήτηση χρήσιμη για τη δουλειά που κάνουμε με τα θεατρικά κείμενα.
Αφετηρία για τη σημερινή μου παρέμβαση ήταν τα ξεσπάσματα ενός συνταξιούχου της παραπαιδείας εναντίον των «μεταμοντέρνων» σκηνοθεσιών των αρχαίων Ελλήνων τραγικών από τον Ανατ. Βασίλιεφ, τον Ντ. Γκότσεφ και τον Κ. Παπακωστόπουλο στην Ελλάδα και στη Γερμανία και του Σέξπιρ από τον Τ. Οστερμάγερ στη Schaubuehne του Βερολίνου (Κ. Γεωργουσόπουλος: Νέα, 5-6.12.2009 και 8-9.7.2006).
Το «κριτικό» αυτό παραλήρημα, υποπροϊόν της ημιμάθειας -με πτυχίο φιλολογίας!-, πηγάζει από μια διπλή παρανόηση: α) σύγχυση των εννοιών «θέατρο» και «δράμα», β) ο ρόλος του σκηνοθέτη στο νεότερο θέατρο. α) Τη διάκριση μεταξύ των εννοιών «δράμα» και «θέατρο» είχα προσδιορίσει στο κεφ. VI της «Γραμματολογίας» μου (εκδ. «Πατάκη», 3η έκδ., 2002): Η έννοια «δράμα» αναφέρεται στο θεατρικό κείμενο -είναι ένα από τα τρία λογοτεχνικά γένη και για την αριστοτελική «Ποιητική» το σημαντικότερο «ποιητικό» (=λογοτεχνικό) γένος· το κύριο στοιχείο του «δράματος» είναι ο λόγος -το κύριο χαρακτηριστικό του «θεάτρου» είναι η «ζωντανή» παράσταση.
Αυτό που χαρακτηρίζει σήμερα το θέατρο ως σκηνική πράξη είναι η όλο και μεγαλύτερη αποδέσμευσή του από το δράμα ως λογοτεχνικό έργο. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται επιπλέον η τάση εξωθεατρικά, «καθαρά» λογοτεχνικά, αφηγηματικά και ποιητικά έργα (Κάφκα, Παπαδιαμάντης, Βιζυηνός, Ρίτσος κ.ά.) αλλά και θεωρητικά έργα να διασκευάζονται ελεύθερα, για να «πραγματοποιηθούν» στη θεατρική σκηνή.
β) Παράλληλη ήταν η εξέλιξη του ρόλου του σκηνοθέτη στη θεατρική πράξη: Ο σκηνοθέτης είναι ένας πολύ νεότερος θεσμός του θεάτρου -οι νεολογισμοί «σκηνοθεσία»/ «σκηνοθέτης», κατά τα γαλλικά «mise en scene»/ «metteur en scene», εμφανίστηκαν στα ελληνικά από τη δεκαετία του 1890· στο αρχαίο θέατρο ο ίδιος ο δραματικός συγγραφέας «δίδασκε» το έργο του και συχνά έπαιζε σ' αυτό.
Ο ρόλος του σκηνοθέτη είχε αρχίσει ν' αυτονομείται από το θεατρικό κείμενο/ έργο από το Μεσοπόλεμο, ιδίως στο πρωτοποριακό πολιτικό θέατρο, στη Γερμανία (Πισκάτορ) και στη Ρωσία (Μάγερχολντ, Τάιροφ). Στην εποχή μας ο σκηνοθέτης δεν είναι απλά ο «ερμηνευτής» του δραματικού/ θεατρικού κειμένου, αλλά ο πραγματικός δημιουργός της θεατρικής πράξης.
Τώρα, ένα ξέφρενο βυτιοφόρο με τιράντες αδειάζει τα λύματά του πάνω σ' έναν εξέχοντα ανανεωτή της αρχαίας τραγωδίας, τον Γερμανό θεατρικό συγγραφέα, μεταφραστή και σκηνοθέτη του αρχαίου δράματος Χ. Μίλερ (Η. Mueller)- όχι όμως και «κατευθυνόμενο από τη Στάζι», όπως τον κατηγορεί μετά θάνατον (Κ. Γεωργουσόπουλος: Νέα, 3-4.10.2009 και 28-29.11.2009).
Ομως: Οπως δηλώνει ο τίτλος του ωριμότερου έργου του Χ. Μίλερ, «Υλικό Μήδειας» («Medeamaterial», 1974), το αρχαίο θεατρικό κείμενο δεν είναι για το μοντέρνο θεατρικό συγγραφέα και σκηνοθέτη παρά η πρώτη ύλη, με την οποία δημιουργεί το δικό του έργο, μ' ένα νέο προβληματισμό και για ένα νέο κοινό -και μόνο γι' αυτό το νέο έργο καλείται από τον κριτικό και το θεατή του να «λογοδοτήσει». Αλλωστε, ο πρώτος «βιαστής» του μύθου ήταν ο ίδιος ο Ευριπίδης: Στη δική του «Μήδεια» (περ. 430 π.Χ.) ο Ευριπίδης (άλλος «πράκτορας της Στάζι»!) βάζει την ξένη και «βάρβαρη» ηρωίδα του να σκοτώσει η ίδια τα παιδιά της, ενώ στην παλαιότερη παράδοση τα σκότωναν οι Κορίνθιοι, για να την αναγκάσουν να φύγει από τη χώρα τους - εδώ έχει τις ρίζες του ο σύγχρονός μας ρατσισμός και μισογυνισμός.
Στα 2.400 χρόνια, που μεσολάβησαν ανάμεσα στον Ευριπίδη και τον Χ. Μίλερ, γράφτηκαν περισσότερες από 200 «Μήδειες», από τους πιο διαφορετικούς συγγραφείς, με τις πιο διαφορετικές επεμβάσεις στον αρχαίο μύθο και τον Ευριπίδη - και ούτε αυτός ούτε οι άλλοι αρχαίοι και νεότεροι κλασικοί ερωτήθηκαν ή εγκάλεσαν τους «απογόνους» τους συγγραφείς, διασκευαστές ή σκηνοθέτες για την «απιστία » τους, όπως φαντασιώνεται ο αυτόκλητος συνήγορός τους (Κ. Γεωργουσόπουλος, Νέα, 3-4.10.2009, Βιβλιοδρόμιο, σ. 15: «΄Ερμε Αισχύλε!» και 28-29.11.2009, Βιβλιοδρόμιο, σ. 13: «Ρωτήθηκε ποτέ ο Σοφοκλής;»).
Οπως επισημαίνει έγκυρα ο θεατρολόγος και κριτικός του θεάτρου Δ. Τσατσούλης, με τη συνηγορία του Γερμανού θεατρολόγου Χ.-Τ. Λέεμαν («Το πολιτικό θέατρο και το υποκείμενο της ιστορίας»: «Ελευθεροτυπία», 25.12.2009, 7, σ. 21), «το μεταδραματικό θέατρο εισάγει την ανατροπή και το χάος στις κατεστημένες αντιλήψεις» - των διαφόρων «Γεωργουσόπουλων»!
27.1.10
Οι Τρεις Αδελφές
Στη φωτογραφία είναι ο στενός συνεργάτης του Τσέχωφ, ο σκηνοθέτης Στανισλάφσκι, στο ρόλο του Βερσίνιν.
30.12.09
Πλούτος vs. Ανεργία
Τα τελευταία χρόνια, ορισμένες ποδοσφαιρικές ομάδες, οι οποίες αναγνωρίζονται για το κύρος τους και τα επιτεύγματά τους παγκοσμίως, ξοδεύουν υπέρογκα ποσά σε μεταγραφές παικτών μεγάλης αξίας.
Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου αποτέλεσαν οι μεταγραφές που έκανε το περασμένο καλοκαίρι η Ρεάλ Μαδρίτης. Συγκεκριμένα, ξόδεψε το αστρονομικό ποσό των 254 εκατομμυρίων ευρώ. Όμως, το ερώτημα που τίθεται είναι καθαρά ηθικό: είναι σωστό να δίνονται τόσο μεγάλα ποσά σε ποδοσφαιριστές, ενώ η ανεργία καλπάζει! Ειδικά στην Ισπανία αγγίζει το 18%.
Όσον αφορά στις μεταγραφές της "βασίλισσας" της Μαδρίτης, πρέπει να τονιστεί πως το περασμένο καλοκαίρι αποκτήθηκαν εφτά ποδοσφαιριστές, ο Κριστιάνο Ρονάλντο, ο Κακά, ο Μπενζεμά, ο Τσάμπι Αλόνσο, ο Αλμπιόλ, ο Αρμπελόα και ο Γκρανέρο. Φυσικά, η πιο αξιοσημείωτη μεταγραφή ήταν αυτή του Κριστιάνο Ρονάλντο απ΄τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, για τον οποίο "έβγαλε απ'την τσέπη" της η Ρεάλ 95 εκατομμύρια ευρώ! Με αυτόν τον τρόπο, ο Πορτογάλος μεσοεπιθετικός αποτελεί αυτή τη στιγμή την ακριβότερη μεταγραφή στην ιστορία του ποδοσφαίρου, παίρνοντας τη θέση του Ζινεντίν Ζιντάν, του οποίου η μεταγραφή το 2001 απ'τη Γιουβέντους κόστισε στη "βασίλισσα" 76 εκατομμύρια ευρώ. Επιπλέον, εξίσου μεγάλο ποσό αποτέλεσε αυτό της μεταγραφής του Βραζιλιάνου άσου Κακά απ'τη Μίλαν, αγγίζοντας τα 67 εκατομμύρια ευρώ. Δηλαδή, το κόστος των μεταγραφων αυτών των δύο παικτών αποτέλεσε το 64% των συνολικώ εξόδων της ομάδας για μεταγραφές.
Απ'την άλλη μεριά, η ανεργία στην Ισπανία έχει φτάσει σε ανεξέλεγκτα επίπεδα, δηλαδή κοντά στο 18%. Χαρακτηριστικό γεγονός αποτελεί η αύξηση των ανέργων κατά 80367 άτομα το Σεπτέμβριο του 2009. Επίσης, οι αιτήσεις για επίδομα ανεργίας τον ίδιο χρόνο αυξήθηκαν κατά 1,08 εκατομμύρια. Αυτά τα γεγονότα έχουν οδηγήσει την Ισπανία στην πρώτη θέση της ανεργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και γι'αυτό η οικονομία της βρίσκεται σε ύφεση.
Επομένως, στην Ισπανία, όπως και σε όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες, παρατηρείται το φαινόμενο της άνισης κατανομής του πλούτου, το οποίο οδηγει ορισμένους ανθρώπους στον υπερβολικό πλουτισμό και κάποιους άλλους στα όρια της φτώχειας. Παρ' όλα αυτά, δεν είναι καθόλου σωστό ένας ποδοσφαιριστής να χρυσοπληρώνεται, ενώ ένας απλός πολίτης να μην έχει τη δυνατότητα να εργάζεται, με αποτέλεσμα οι συνθήκες επιβίωσής του να γίνονται δύσκολες. Το φταίξιμο, εν μέρει, ανήκει στη διοίκηση της Ρεάλ Μαδρίτης και πιο συγκεκριμένα στον πρόεδρό της Φλορεντίνο Πέρεθ, ο οποίος όμως απλά ακολουθεί το παράδειγμα των υπόλοιπων ομάδων, έχοντας ως στόχο να ικανοποιήσει τους φιλάθλους της ομάδας, προσφέροντας τίτλους και θέαμα.
Ίσως έχει έρθει η στιγμή που πρέπει τα κράτη να θέσουν περιορισμούς στις υπέρογκες τιμές των μεταγραφών των ποδοσφαιριστών, καθώς βρισκόμαστε σε περίοδο οικονομικής κρίσης και τα ποσοστά ανεργίας είναι μεγάλα. Βέβαια, απ'την άλλη μεριά, οι ήπιες αντιδράσεις απ'τον κόσμο και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μάλλον επιβεβαιώνουν την λαϊκή ρήση ότι 'το ποδόσφαιρο αποτελεί το όπιο του λαού'.
14.12.09
Καλή διασκέδαση!
Πρώτα διαβάστε Δημήτρη Ελευθεράκη·
ΑΝΘΕΛΛΗΝ
Έκφρασις σοβαρή και μεγαλοπρεπής.
Το διάδημα καλλίτερα μάλλον στενό
εκείνα τα φαρδιά των Πάρθων δεν με αρέσουν.
Η επιγραφή, ως σύνηθες, ελληνικά
οχ' υπερβολική, όχι πομπώδης-
μην τα παρεξηγήσει ο ανθύπατος
που όλο σκαλίζει και μηνά στη Ρώμη-
αλλ' όμως βέβαια τιμητική.
Κάτι πολύ εκλεκτό απ' το άλλο μέρος
κανένας δισκοβόλος έφηβος ωραίος.
Προ πάντων σε συστήνω να κοιτάξεις
(Σιθάσπη, προς θεού, να μη λησμονηθεί)
μετά το Βασιλεύς και το Σωτήρ,
να χαραχθεί με γράμματα κομψά, Φιλέλλην.
Και τώρα μη με αρχίζεις ευφυολογίες,
τα «Πού οι Έλληνες;» και «Πού τα Ελληνικά;
πίσω απ' τον Ζάγρο εδώ, από τα Φράατα πέρα».
Τόσοι και τόσοι βαρβαρότεροί μας άλλοι
αφού το γράφουν, θα το γράψουμε κ' εμείς.
Και τέλος μη ξεχνάς που ενίοτε
μας έρχοντ' από την Συρία σοφισταί,
και στιχοπλόκοι, κι άλλοι ματαιόσπουδοι.
Ώστε ανελλήνιστοι δεν είμεθα, θαρρώ.
ALEXANDRA LEAVING
Suddenly the night has grown colder.
Some deity preparing to depart.
Alexandra hoisted on his shoulder,
they slip between the sentries of your heart.
Upheld by the simplicities of pleasure,
they gain the light, they formlessly entwine;
and radiant beyond your widest measure
they fall among the voices and the wine.
lt's not a trick, your senses all deceiving,
a fitful dream the morning will exhaust---
Say goodbye to Alexandra leaving,
Then say goodbye to Alexandra lost.
Even though she sleeps upon your satin.
Even though she wakes you with a kiss.
Do not say the moment was imagined,
Do not stoop to strategies like this.
As someone long prepared for this to happen,
Go firmly to the window. Drink it in.
Exquisite music, Alexandra laughing.
Your first commitments tangible again.
You who had the honor of her evening,
And by that honor had your own restored---
Say goodbye to Alexandra leaving.
Alexandra leaving with her lord.
As someone long prepared for the occasion;
In full command of every plan you wrecked---
Do not choose a coward's explanation
that hides behind the cause and the effect,
You who were bewildered by a meaning,
whose code was broken, crucifix uncrossed---
Say goodbye to Alexandra leaving.
Then say goodbye to Alexandra lost.
Hydra, Greece
September 1999
Απολείπειν ο θεός Αντώνιον
Σαν έξαφνα, ώρα μεσάνυχτ', ακουσθεί
αόρατος θίασος να περνά
με μουσικές εξαίσιες, με φωνές ―
την τύχη σου που ενδίδει πια, τα έργα σου
που απέτυχαν, τα σχέδια της ζωής σου
που βγήκαν όλα πλάνες, μη ανοφέλετα θρηνήσεις.
Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος,
αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που φεύγει.
Προ πάντων να μη γελασθείς, μην πείς πως ήταν
ένα όνειρο, πως απατήθηκεν η ακοή σου·
μάταιες ελπίδες τέτοιες μην καταδεχθείς.
Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος,
σαν που ταιριάζει σε που αξιώθηκες μια τέτοια πόλι,
πλησίασε σταθερά προς το παράθυρο,
κι άκουσε με συγκίνησιν, αλλ' όχι
με των δειλών τα παρακάλια και παράπονα,
ως τελευταία απόλαυσι τους ήχους,
τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου,
κι αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που χάνεις.
(1911)
ΑΝΘΕΛΛΗΝ
Το η-μαίηλ φρόντισε κομψό να είναι
(εκείνα τα γλυκά των ήμο δεν με αρέσουν)
δέκα με δεκαπέντε λέξεις στο γουόρντκαουντ
κι ούτε πολλά επίθετα και καταλήξεις ξένες
(εύγλωττος, αμετροέπεια, τροχάδην)
μήπως τα δει ο κάουνσελλορ και φρίξει.
Κάνε και μια αναζήτηση στο γκουγκλ
μήπως σε δώσει κάνα βιντεάκι για αττάτσμεντ
μ’ ελληνικούς σαμπτάιτλς για να βλέπουν στο Λονδίνο.
Και προπαντός, Μοχάμεντ, να προσέξεις
μη βάλεις τίποτε φράσεις των βαρβάρων
(σουτζούκι, μπουνταλάς, ρουσφέτι)
και μας περάσουν για Ινδούς ή Πάρθους.
Κι άσε να λένε πως δεν ξέρω Ιστορία,
κι ότι πηαίνω ολημερίς για σόππινγκ.
Τ’ αγάλματα, τα θέατρα και τα μουσεία
τα ελγίνεια, τες κλίσεις των ρημάτων
καλύτερα τα ξέρω κι απ’ τους Άγγλους
(τόσα ντοκυμανταίρ και γιουνιβέρσιτιζ ον-λάιν).
Ποιος θα με πει εμένα τι θα κάμω;
Τουρίστας στην πατρίδα μου δεν είμαι!
Και τώρα διαβάστε Κωνσταντίνο Καβάφη·
Φιλέλλην
Την χάραξι φρόντισε τεχνικά να γίνει.Έκφρασις σοβαρή και μεγαλοπρεπής.
Το διάδημα καλλίτερα μάλλον στενό
εκείνα τα φαρδιά των Πάρθων δεν με αρέσουν.
Η επιγραφή, ως σύνηθες, ελληνικά
οχ' υπερβολική, όχι πομπώδης-
μην τα παρεξηγήσει ο ανθύπατος
που όλο σκαλίζει και μηνά στη Ρώμη-
αλλ' όμως βέβαια τιμητική.
Κάτι πολύ εκλεκτό απ' το άλλο μέρος
κανένας δισκοβόλος έφηβος ωραίος.
Προ πάντων σε συστήνω να κοιτάξεις
(Σιθάσπη, προς θεού, να μη λησμονηθεί)
μετά το Βασιλεύς και το Σωτήρ,
να χαραχθεί με γράμματα κομψά, Φιλέλλην.
Και τώρα μη με αρχίζεις ευφυολογίες,
τα «Πού οι Έλληνες;» και «Πού τα Ελληνικά;
πίσω απ' τον Ζάγρο εδώ, από τα Φράατα πέρα».
Τόσοι και τόσοι βαρβαρότεροί μας άλλοι
αφού το γράφουν, θα το γράψουμε κ' εμείς.
Και τέλος μη ξεχνάς που ενίοτε
μας έρχοντ' από την Συρία σοφισταί,
και στιχοπλόκοι, κι άλλοι ματαιόσπουδοι.
Ώστε ανελλήνιστοι δεν είμεθα, θαρρώ.
Now read Leonard Cohen;
Suddenly the night has grown colder.
Some deity preparing to depart.
Alexandra hoisted on his shoulder,
they slip between the sentries of your heart.
Upheld by the simplicities of pleasure,
they gain the light, they formlessly entwine;
and radiant beyond your widest measure
they fall among the voices and the wine.
lt's not a trick, your senses all deceiving,
a fitful dream the morning will exhaust---
Say goodbye to Alexandra leaving,
Then say goodbye to Alexandra lost.
Even though she sleeps upon your satin.
Even though she wakes you with a kiss.
Do not say the moment was imagined,
Do not stoop to strategies like this.
As someone long prepared for this to happen,
Go firmly to the window. Drink it in.
Exquisite music, Alexandra laughing.
Your first commitments tangible again.
You who had the honor of her evening,
And by that honor had your own restored---
Say goodbye to Alexandra leaving.
Alexandra leaving with her lord.
As someone long prepared for the occasion;
In full command of every plan you wrecked---
Do not choose a coward's explanation
that hides behind the cause and the effect,
You who were bewildered by a meaning,
whose code was broken, crucifix uncrossed---
Say goodbye to Alexandra leaving.
Then say goodbye to Alexandra lost.
Hydra, Greece
September 1999
Και τώρα, πάλι, Κωνσταντίνο Καβάφη·
Απολείπειν ο θεός Αντώνιον
Σαν έξαφνα, ώρα μεσάνυχτ', ακουσθεί
αόρατος θίασος να περνά
με μουσικές εξαίσιες, με φωνές ―
την τύχη σου που ενδίδει πια, τα έργα σου
που απέτυχαν, τα σχέδια της ζωής σου
που βγήκαν όλα πλάνες, μη ανοφέλετα θρηνήσεις.
Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος,
αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που φεύγει.
Προ πάντων να μη γελασθείς, μην πείς πως ήταν
ένα όνειρο, πως απατήθηκεν η ακοή σου·
μάταιες ελπίδες τέτοιες μην καταδεχθείς.
Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος,
σαν που ταιριάζει σε που αξιώθηκες μια τέτοια πόλι,
πλησίασε σταθερά προς το παράθυρο,
κι άκουσε με συγκίνησιν, αλλ' όχι
με των δειλών τα παρακάλια και παράπονα,
ως τελευταία απόλαυσι τους ήχους,
τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου,
κι αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που χάνεις.
(1911)
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)