Go Ahead, Let Your Kids Fail - Bloomberg

Go Ahead, Let Your Kids Fail - Bloomberg

Η εισήγηση Σπύρου Κασιμάτη για την Παιδεία στην ολομέλεια του Συνεδρίου της Δράσης (25.V.13)

ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ

Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε κρίση· βρίσκεται και σε παρακμή. Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία έχει σπάσει το συμβόλαιο μεταξύ γενεών και έχει φορτώσει δυσθεώρητα χρέη στα παιδιά και στα εγγόνια μας. Η αγορά έχει καταστραφεί. Το κράτος δικαίου δεν έχει πια κανένα κύρος και η κοινωνία πολιτών μεταμορφώνεται ραγδαία σε κοινωνία απολιτίστων. 

Με όρους παιδείας αυτό σημαίνει ότι το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα έχει διαπλάσει πολίτες καταστροφικούς, τόσο για τον εαυτό τους όσο και για το διπλανό τους. 

Είναι απαραίτητο να σταματήσει αυτή η καταστροφή. Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα πρέπει να ξεκινήσει αμέσως να μορφώνει πολίτες άξιους και δημιουργικούς.

Άξιους: 

• να φροντίζουν την ψυχική και σωματική τους ισορροπία
• να σχετίζονται ισότιμα, δημιουργικά και άφοβα με το διπλανό τους
• να μεγαλώνουν παιδιά χωρίς να τα κακοποιούν ή να τα καταπνίγουν
• να διαλέγουν συμπεριφορές φροντίδας, σύνεσης και μέτρου και στο κοινωνικό και στο φυσικό περιβάλλον

Δημιουργικούς: 

• στη χρήση της πληροφορίας και της γνώσης
• στην επίλυση πολύπλοκων και πιεστικών κοινωνικών προβλημάτων 
• στην παραγωγή εργασίας και πλούτου με βάση τους πόρους του τόπου μας και με όρους διάρκειας και μέλλοντος.

Η Ελλάδα δε χρειάζεται πια καλούς εργαζόμενους· χρειάζεται εξαιρετικούς δημιουργούς θέσεων εργασίας. 

Η Δράση ζητά την εκ θεμελίων ανατροπή της κοινωνικής παιδαγωγικής στο σύνολό της. Το εκπαιδευτικό σύστημα, και μάλιστα στον τομέα της σχολικής εκπαίδευσης από τα τρία ώς τα δεκαοχτώ, θέλουμε να βρεθεί στο επίκεντρο αυτής της ανατροπής. Το εκπαιδευτικό μας σύστημα έχει καθήκον να υποστηρίζει τις έμφυτες δημιουργικές ικανότητες των παιδιών, την έμφυτή τους τάση για ανακάλυψη και μάθηση, την έμφυτή τους ικανότητα για αυτο-οργάνωση, συνεργασία και έργο. Πρέπει αμέσως να σταματήσει η καταστροφική λειτουργία της παιδαγωγικής που μας έχει φέρει σε τέτοια διάλυση και παρακμή. 

Επειδή δε η ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος ΔΕΝ βρίσκεται στο σχεδιασμό, ΔΕΝ βρίσκεται στο υπουργείο, ΔΕΝ βρίσκεται στη γραφειοκρατική διαχείριση, ΔΕΝ βρίσκεται καν στη σχολική μονάδα, ΑΛΛΑ βρίσκεται στην ΤΑΞΗ, για ν' αλλάξουμε το σύστημα χρειαζόμαστε άλλες δασκάλες και άλλους δασκάλους. Δασκάλες και δασκάλους: 

• που θα ξέρουν να ακούνε παρά να μιλάνε
• που θα μάθουν τα παιδιά να ακούνε τον άλλο και να συνεργάζονται 
• που θα ξέρουν να υποστηρίζουν την περιέργεια, την έμφυτη διερευνητική τάση των παιδιών
• που θα ξέρουν να υποστηρίζουν την ψυχική και κοινωνική ωρίμανση των παιδιών
• που θα ξέρουν να φροντίζουν τον εαυτό τους ως διευκολυντών της σχολικής μάθησης

Το εκπαιδευτικό επάγγελμα πρέπει να καταστεί περιζήτητο, ζηλευτό και των υψηλότερων προδιαγραφών. Όλοι οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να διαθέτουν μεταπτυχιακό τίτλο και, οπωσδήποτε: 

• Ουσιαστικές γνώσεις σχεδιασμού προγράμματος (curriculum)
• Βαθιές γνώσεις αξιολόγησης, τόσο διαμορφωτικής (formative) όσο και απολογιστικής (summative)
• Δεξιότητες συμβουλευτικής (embedded counselling skills)
• Διδακτική προϋπηρεσία δύο ετών (ως μέρος των σπουδών τους).

Οι αμοιβές των εκπαιδευτικών (αυτών των εκπαιδευτικών!) πρέπει να είναι από τις υψηλότερες στην αγορά εργασίας. 

Το εκπαιδευτικό μας σύστημα θέλουμε να στηρίζεται σε τρεις βάσεις: 

• Στην επίγνωση του παγκοσμίου περιβάλλοντος (ο Κινέζικος πολιτισμός βρίσκεται σήμερα στο τέρμα του ΗΣΑΠ, στον Πειραιά) (international mindedness)
• Στην μάθηση με εις βάθος κατανόηση (conceptual understanding)
• Στην διερευνητική μέθοδο διδασκαλίας και μάθησης (inquiry based teaching and learning)

Θέλουμε επίσης να λαμβάνει σοβαρά υπόψη του την εξωτερική αξιολόγηση που εφαρμόζει ο ΟΟΣΑ στα εθνικά εκπαιδευτικά συστήματα του κόσμου με το Programme for International Student Assessment (PISA) και να προσαρμόζεται σ' αυτήν. 

Στην αποφοίτηση του 2009

Είπα αυτά:

Είναι τιμή να μιλά κανείς μαζί με τα παιδιά στην ίδια εκδήλωση· και ευτυχία!

Φέτος θ' αδειάσει και η τρίτη γωνιά του σπιτιού μας. Από το φθινόπωρο, η γυναίκα μου κι εγώ θα ζήσουμε πια μόνοι. Πολλοί γονείς βρισκόμαστε στην ίδια στιγμή της ζωής μας. Και άλλοι, θα βρεθούμε σύντομα. Εύχομαι η νέα περίοδος να 'ναι ακριβώς αυτό: νέα· φρέσκια· καινούργια.

Για τις δασκάλες (και τους δασκάλους) τα πράματα διαφέρουν: στα σχολεία μέχρι να μαζέψεις μια σοδειά, να, έρχεται η άλλη. Πλούτος· μεγάλος πλούτος! Αυτή 'ναι η δουλειά μας, έτσι τρεφόμαστε και μεγαλώνουμε. Κι όταν κουραστούμε και κάτσουμε, ελπίζω να 'μαστε χορτάτοι. Το εύχομαι για όλους μας.

Είναι κι οι συνάδελφοι στη διοίκηση και την επιμελητεία του σχολείου. Χωρίς την υπομονή και το χαμόγελό τους το σχολείο δε θα 'ταν έτσι. Ευχές και ευχαριστίες και σ' εκείνους, για τους κόπους τους, που κι εκείνοι κόποι παιδαγωγικοί είναι και πολύτιμοι.

Εσείς τώρα, που σας έχουμε ντύσει στα χρώματα της καλής αρχής και σας δείχνουμε τρυφερά
την έξοδο.

Το σχολείο τούτο προσπάθησε να σας μεγαλώσει για έναν κόσμο ελευθερίας και δημοκρατίας. Ελευθερία είναι η ηθική της αξιοπρέπειας· και Δημοκρατία η ηθική της ευθύνης. Δεν είναι αφηρημένες έννοιες. Είναι απτά και δύσκολα κομμάτια της ζωής. Και για να ζήσει κανείς μ' αυτές θέλει κόπο και πόνο· ναι· “θέλει αρετή και τόλμη”, όπως λέει κι ο Κάλβος -- θα τον έχετε ίσως ακουστά· ο Σεφέρης έχει γράψει πως είναι ένας από τους “τρεις μεγάλους πεθαμένους ποιητές μας που δεν ήξεραν ελληνικά”.

Είναι απόψε η ευκαιρία να σας πω πόσο σας έχουμε μεγάλη εμπιστοσύνη· εμπιστοσύνη ότι θα βρείτε την ησυχία και την ασφάλεια που χρειάζεστε για να ζήσετε· εμπιστοσύνη ότι θα βρείτε τη μετρημένη αισιοδοξία του Beckett: "Try again. Fail again. Fail better." (Δεν ξέρω αν τον ξέρετε τον Beckett· ένας Ιρλανδός ήτανε που μίλαγε γαλλικά). Εμπιστοσύνη ότι έχετε τον τρόπο της δύσκολης αξιοπρέπειας που επιδιώκουμε.
Εγώ εδώ θα μείνω, γεμάτος καλές αναμνήσεις και πολλά αναμνηστικά· σαν κι αυτές τις βαρκούλες που έφερα να σας δείξω. Είναι διαβασμένες βαρκούλες· έχουν ακούσει Καβάφη, έχουν ακούσει Λόρκα, Τσέχωφ, Γκάτσο. Τις χρωμάτισα και τις ονόμασα όπως πρέπει. Αυτήν εδώ, ας πούμε, την λένε Ο Ωραίος Οροφέρνης· αυτή λέγεται Η Αστεία Αιδώς· και αυτή, Η Μορφή των Απολαύσεων. Έχω και μία που λέγεται Η Αυλή του Πικραμένου.

Φέτος πολλές καλές αναμνήσεις και πολλά αναμνηστικά.

Και να προσέξετε: να μην αφήσετε τον ήλιο να σας κάψει.

Συναυλίας μεθεόρτια

Το 1987 το μαθητικό συγκρότημα του Σχολείου λεγόταν Αχτύπητα Φιλέτα. Και να τι έχει γράψει ο Γιώργος Θαλάσσης σε ένα άρθρο του σχετικό με τη γλώσσα που διδάσκει (ή δεν διδάσκει...) το ελληνικό σχολείο.

...
Υπάρχει στη Σχολή Μωραΐτη ένα μουσικό συγκρότημα μαθητών που λέγεται Αχτύπητα Φιλέτα. Θα ήθελα κάποιος να μου πει αν αυτή η ονομασία, Αχτύπητα Φιλέτα, είναι προϊόν επίσημης γλώσσας και σωστής σκέψης ή προϊόν ανεπίσημης γλώσσας και μη σωστής σκέψης. Με λίγα λόγια, κάποιος πρέπει να μας πει αν οι μαθητές, όταν βάφτισαν το συγκρότημά τους, βρίσκονταν μέσα στο σχολείο, οπότε μιλούσαν επίσημα και σκέφτονταν σωστά ή βρίσκονταν εκτός σχολείου, οπότε μιλούσαν ανεπίσημα και σκέφτονταν λάθος. Επειδή ποτέ δεν θα πάρω μια αξιόπιστη απάντηση σ' αυτό το ερώτημα, θα προχωρήσω μόνος μου στην ανίχνευση του όρου Αχτύπητα Φιλέτα και χωρίς αυτή την τόσο σημαντική πληροφορία.

Το φιλέτο είναι το πιο τρυφερό κρέας και γι' αυτό τρώγεται αχτύπητο. Συγχρόνως είναι και το πιο εκλεκτό και ακριβό κρέας, άρα μπορεί να συμπεράνει κανείς πως και το συγκρότημα είναι εκλεκτό, και όχι απλώς εκλεκτό αλλά και αχτύπητο, γιατί αχτύπητο θα πει και άφθαστο, ασυναγώνιστο. Το φιλέτο είναι τρυφερό και τα παιδιά αυτά όμως βρίσκονται σε μια τρυφερή ηλικία και μπορεί τώρα να είναι ακόμη αχτύπητα, αλλά πολύ γρήγορα θα χτυπηθούν από μιαν ανελέητη κοινωνία, μια κοινωνία που τα βλέπει ως φιλέτα έτοιμα για κατανάλωση από έναν Κρόνο που τρώει τα παιδιά του, ένα λογοκεντρισμό που τα μεταβάλλει σε φιλέτα, σώματα χωρίς ψυχή ή ψυχές χωρίς σώματα, σώματα πουλημένα στις προθήκες των κρεοπωλείων, ενώ οι ψυχές τους μας νεύουν μέσα από παραστάσεις μυστικές. Αν μέσα από τη λέξη αχτύπητα απομονώσουμε το αχ και από τη λέξη φιλέτα απομονώσουμε το φίλε θα δούμε τις ψυχές τους να μας νεύουν σπαρακτικά: αχ φίλε.

Αλλά εμείς δε θα ακούμε, γιατί δεν έχουμε μάθει να ακούμε και νομίζουμε πως φταίνε οι νέοι, που δεν μιλούν σωστά, γιατί χρησιμοποιούν ξένες λέξεις, όπως η λέξη φιλέτο, που θα αφελληνίσει την ελληνική γλώσσα. Άλλωστε και τα λάθη, και αυτά ακόμη, κάτι σημαίνουν. Όχι μόνο αυτά που οι άλλοι θεωρούν ως λάθη, επειδή δεν συμπίπτουν με τις απόψεις τους, αλλά και τα πιο παρεδεδεγμένα λάθη, όπως τα τυπογραφικά. Και σ' αυτά ακόμη μπορούμε να διακρίνουμε ίχνη κάποιων σημαινομένων.
...

Τώρα: τι θα μπορούσε κανείς να ανιχνεύσει στα ονόματα των σημερινών συγκροτημάτων που παίξανε προχτές στο παμπ του Μάικ;

Ορθοδοξία, Έθνος και Ιδεολογία

Χρόνια Πολλά Νίκοι και Νικολέτες!


Μόλις κυκλοφόρησε, από τις εκδόσεις της Σχολής Μωραΐτη, ένα μικρό, ανατρεπτικό βιβλίο με τίτλο Ορδοδοξία, Έθνος και Ιδεολογία. Είναι μία σειρά εισηγήσεων σε επιστημονική ημερίδα που οργάνωσε το Σχολείο στις 7 Σεπτεμβρίου 2007.

Η βασική παραδοχή των οργανωτών της ημερίδας είναι η εξής:

"Τα παιδιά στην Ελλάδα συχνά τελειώνουν το σχολείο με την πεποίθηση ότι ανήκουν σε ένα ανώτερο έθνος, στο οποίο οφείλει ολόκληρη η ανθρωπότητα να αποτίει φόρο τιμής. Επιπλέον μαθαίνουν ότι το έθνος αυτό δεν μπόρεσε να μεγαλουργήσει σε όλους τους τομείς στα νεότερα χρόνια, γιατί ήταν υπόδουλο στους Τούρκους επί 400 χρόνια. Και γιατί τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη δεν του επέτρεψαν, αδικώντας το, να ανακτήσει την παλιά του λαμπρότητα και τα παλιά του εδάφη, λησμονώντας πως, όταν εμείς χτίζαμε παρθενώνες, εκείνοι ζούσαν στα δέντρα "(Γ. Θαλάσσης, Εισαγωγή, 13).

Στόχος των εισηγητών είναι "να στερήσουμε από τα παιδιά μας το άλλοθι στη μιζέρια, στη συμπλεγματική νοοτροπία και στις θεωρίες συνωμοσίας" και "να τα απαλλάξουμε από τον ενορατικό χαρακτήρα της ελληνικής εκπαίδευσης που τα εξωθεί σε άκριτες, συναισθηματικές προσεγγίσεις και στερεοτυπικές γενικεύσεις χωρίς καμιά ερευνητική διάθεση η μεθοδολογική πειθαρχία" . Στόχος του βιβλίου επίσης είναι "να συμβάλει σε έναν ουσιαστικό εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης, επηρεάζοντας τον τρόπο σκέψης και τον τρόπο θεώρησης του εαυτού μας και του κόσμου που μας περιβάλλει"(ibid., 15).

Επειδή το βιβλίο αυτό καταγράφει (και συνεπώς διαμορφώνει) την κεντρική ιδεολογία του Σχολείου μας στην τρέχουσα δεκαετία και επειδή αρκετοί από τους εισηγητές και τις εισηγήτριες είναι γνώριμοι (και γνώριμες) σε όσα παιδιά βρίσκονταν πριν από δύο χρόνια κάπου στο γυμνάσιο (Γ. Θαλάσσης, Λ. Μπρανγκ, Β. Ραΐσης, Π. Βουτσινά, Στ. Μεζίλλη, Ν. Κλαπάκη, Μ. Κοτζάμπαση), ρίξτε μια ματιά στο βιβλίο. Είμαι σίγουρος ότι κάτι ενδιαφέρον θα βρείτε.

Θα υπάρχει, φαντάζομαι, στη βιβλιοθήκη του ΙΒ. Αν δεν έχει φτάσει ακόμη, ζητήστε από την κυρία Όλγα Νιφλή ή την κυρία Τζένη Παπαντωνίου να προμηθεύσουν την βιβλιοθήκη με ορισμένα αντίτυπα.

Όπως και να'χει το πράμα, ένα σωρό θέματα ΤΟΚ μπορεί να βρει κανείς εκεί και ένα σωρό συζητήσεις να ανοίξει. (Αυτά τα τελευταία τα λέω για τους φιλομαθείς, τους συνεπείς και εκείνους που ανοίγουν συζητήσεις, όταν ο καθηγητής τσιμπάει).